Πολιτική επικαιρότητα ενημέρωση για ότι λένε και κάνουν οι πολιτικοί στην Ελλάδα

Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου: Ομιλία στην Ολομέλεια της Βουλής για την προστασία των παιδιών και των εφήβων στο διαδίκτυο

Η Ελλάδα, η πρώτη ευρωπαϊκή

χώρα που νομοθετεί για την ασφάλεια της νέας γενιάς

Σε μια σημαντική μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία, με την οποία η Ελλάδα καθίσταται η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που νομοθετεί για την ουσιαστική προστασία της ανηλικότητας και της οικογένειας στο ψηφιακό περιβάλλον, προχώρησε η Κυβέρνηση. Την σημασία αυτής της κυβερνητικής πρωτοβουλίας ανέδειξε η Βουλευτής Ηλείας της Ν.Δ., Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου, μιλώντας στην Ολομέλεια της Βουλής, στο πλαίσιο της συζήτησης και ψήφισης του νόμου για την «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους». Η χώρα μας αποδεικνύει έμπρακτα ότι ηγείται των εξελίξεων, θέτοντας ως ύψιστη προτεραιότητα την ψυχική υγεία και την ασφάλεια της νέας γενιάς.

Η Βουλευτής Ηλείας, μιλώντας και ως μητέρα η ίδια ενός ανήλικου παιδιού, επικεντρώθηκε στην επιτακτική ανάγκη αντιμετώπισης των σοβαρών κινδύνων που ελλοχεύουν στο ψηφιακό περιβάλλον, όπως οι εθιστικοί αλγόριθμοι, τα ψευδή προφίλ και ο διαδικτυακός εκφοβισμός. Όπως ανέφερε, το πνεύμα του νέου νόμου διαπνέεται από μια ανθρωποκεντρική, θεσμική και παιδαγωγική φιλοσοφία που επαναπροσδιορίζει τη σχέση της κοινωνίας με την τεχνολογία. Στην καρδιά της νομοθετικής αυτής πρωτοβουλίας βρίσκεται η θεμελιώδης αρχή ότι η τεχνολογία οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το αντίστροφο.

Αναφερόμενη στο περιεχόμενο του νομοσχεδίου, σημείωσε ότι θεσπίζεται ως ελάχιστο όριο ηλικίας πρόσβασης τα 15 έτη (με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027) και εισάγεται η πλασματική ημερομηνία γέννησης της 1ης Ιανουαρίου για την απόλυτα ισότιμη μεταχείριση των μαθητών της ίδιας τάξης.

Κομβικό σημείο αυτής της φιλοσοφίας αποτελεί η μετατόπιση της ευθύνης από την οικογένεια προς τους ίδιους τους δημιουργούς των ψηφιακών πλατφορμών. Ο νέος νόμος καθιστά υπεύθυνες τις ίδιες τις πλατφόρμες, υποχρεώνοντάς τες να ενσωματώνουν την ασφάλεια στον ίδιο τον σχεδιασμό των προϊόντων τους (Safety by Design) και να αναλαμβάνουν πλήρως το κόστος της συμμόρφωσης.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιτυγχάνει ισορροπία ανάμεσα στην προστασία και την ψηφιακή ελευθερία. Διαχωρίζει με σαφήνεια την ωφέλιμη πρόσβαση στη γνώση, την εκπαίδευση και την ψηφιακή δημιουργικότητα από τις επικίνδυνες αλγοριθμικές λειτουργίες, όπως η ατέρμονη κύλιση (endless scroll) και τα εθιστικά ερεθίσματα που στοχεύουν στην εμπορευματοποίηση του χρόνου των ανηλίκων.

Αυτή η μέριμνα συνδυάζεται με τον απόλυτο σεβασμό στην ιδιωτικότητα. Μέσω προηγμένων τεχνολογιών μηδενικής γνώσης (Zero-Knowledge Proofs) και ψηφιακών εργαλείων όπως το gov.gr wallet, η επαλήθευση της ηλικίας γίνεται χωρίς να παραδίδονται ταυτότητες ή ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα στις εταιρείες.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ομιλίας:

«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

κατ’ αρχάς επιτρέψτε μου να αναφερθώ σε μία ημερομηνία αρκετά σημαντική για την Ελλάδα, κατά την εκτίμησή μου, τη 19η Οκτωβρίου του 2026 η οποία αποτέλεσε μία ημερομηνία ορόσημο για τη χώρα μας, καθώς σήμανε την ενεργοποίηση του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» στο Τεχνολογικό Πάρκο του Λαυρίου.

Κύριε Υπουργέ, δεχτείτε τα συγχαρητήριά μας. Με την υπολογιστική ισχύ στα 85,69 Petaflops, καταλαμβάνοντας μία από τις κορυφές θέσεις διεθνώς σε απόδοση αλλά και σε ενεργειακή αποδοτικότητα, ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» τοποθετεί την πατρίδα μας στην αιχμή της παγκόσμιας καινοτομίας. Γίνεται ο υπολογιστικός πυρήνας για το Εθνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης «Pharos», ανοίγοντας νέους φωτεινούς ορίζοντες στην επιστημονική έρευνα, την υγεία, την παιδεία, την προστασία του περιβάλλοντος και του κλίματος και τις νεοφυείς επιχειρήσεις μεταξύ άλλων. Με αυτή την ιστορική κατάκτηση αποδεικνύουμε στην Ελλάδα ότι αγκαλιάζουμε αλλά και ηγούμαστε της ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης και αναγνωρίζουμε τα οφέλη της και επενδύουμε με σιγουριά και αυτοπεποίθηση στις δυνατότητες των συμπατριωτών μας και κυρίως τη νέα γενιά.

Η Ελλάδα, λοιπόν, ηγείται και δεν είναι καθόλου φοβική απέναντι στην ψηφιακή τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη. Όμως, δεν σημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε και τα προβλήματα που μπορούν να δημιουργηθούν από αυτή και γι’ αυτόν τον λόγο έχει έλθει και η σημερινή πρόταση νόμου, το σημερινό νομοσχέδιο, γιατί με τις γνώσεις τις οποίες πλέον έχουμε και την εμπειρία που διαθέτουμε ως κράτος αλλά και ως κοινωνία, γνωρίζουμε ότι έχουμε πλέον τη θεσμική και την ηθική υποχρέωση να προστατεύσουμε ό,τι πιο πολύτιμο έχουμε, τα παιδιά μας.

Η εν λόγω νομοθετική πρωτοβουλία, λοιπόν, έρχεται να συμπληρώσει την εθνική ασπίδα προστασίας της οικογένειας, εκεί όπου η καθημερινότητα των παιδιών μας δοκιμάζεται περισσότερο από ποτέ, στο ψηφιακό περιβάλλον. Έχουμε το χρέος να αντιμετωπίσουμε τις σκοτεινές πλευρές του διαδικτύου. Οι πραγματικοί κίνδυνοι δεν απορρέουν, βεβαίως, από την ίδια την τεχνολογία, αλλά από τον τρόπο του σχεδιασμού της και τη χρήση της ενίοτε. Από τις κρυφές ταυτότητες, τα ψευδή προφίλ, την κακόβουλη προσέγγιση από αγνώστους και, βεβαίως, από τους εθιστικούς αλγορίθμους.

Νομοθετούμε σήμερα, διότι η πραγματικότητα στα σπίτια μας και στην καθημερινότητά μας, όλων μας που έχουμε μικρά παιδιά και εφήβους, δεν αφήνει περιθώρια για καμία καθυστέρηση. Τα ερευνητικά δεδομένα αποτυπώνουν μία ανησυχητική εικόνα, καθώς υπολογίζεται ότι το 41% των μαθητών Δημοτικού και το 51% των μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου ξεκινούν τη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης μεταξύ των δέκα και δώδεκα ετών, και εγώ θα έλεγα, μάλλον, ακόμη πιο νωρίς. Ένας στους τέσσερις μαθητές δηλώνει ότι κάνει υπερβολική χρήση και ζητά ο ίδιος βοήθεια για να τη μειώσει, ενώ το 23% των εφήβων βιώνει έντονο άγχος και ανασφάλεια όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του. Βιώνουν ξεκάθαρα συμπτώματα εθισμού και στέρησης. Εκτιμάται ότι η ατέρμονη κύλιση, οι αλγοριθμικές συστάσεις, τα likes και οι συνεχείς ειδοποιήσεις είναι σχεδιασμένα για να ενεργοποιούν τα κυκλώματα ντοπαμίνης του εγκεφάλου. Συμβαίνει σε όλους τους ενήλικες και πολύ περισσότερο στην ευάλωτη ηλικία ως και την εφηβεία, όπου η έκθεση σε αυτά τα ερεθίσματα ενδέχεται να οδηγήσει από την υπέρμετρη χρήση στον εθισμό, προκαλώντας διαταραχές ύπνου, κατάθλιψη, κοινωνική απομόνωση και βέβαια ακόμα πιο δύσκολο το να θέσει τους ανήλικους χρήστες σε επικίνδυνες συνθήκες, όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός και το grooming.

Μέχρι σήμερα η κοινωνία προσπαθούσε να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, μεταθέτοντας όλο το βάρος στις πλάτες των γονέων. Όμως, οι γονείς δεν διαθέτουμε τις κατάλληλες γνώσεις, δεν θα μπορούσαμε όλοι άλλωστε, ούτε διαθέτουμε πρόσβαση στους αλγορίθμους ούτε μπορούμε και να αλλάξουμε τον σχεδιασμό μιας πλατφόρμας. Η ευθύνη πλέον μεταφέρεται εκεί που πραγματικά ανήκει, δηλαδή στις ίδιες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες κερδίζουν από τον χρόνο παραμονής των χρηστών και οφείλουν να εγγυηθούν την ασφάλεια των προϊόντων τους.

Το παρόν νομοσχέδιο, λοιπόν, απαντά με πληρότητα, θεσμική αυστηρότητα και τεχνολογική αρτιότητα σε αυτήν ακριβώς την ανάγκη. Θεσπίζει ως ελάχιστο όριο ηλικίας τα δεκαπέντε έτη για την πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, με έναρξη εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου του 2027 και παράλληλα εισάγει έναν πρακτικό και δίκαιο κανόνα, ορίζοντας πλασματικά ως ημερομηνία γέννησης όλων όσων γεννήθηκαν εντός του ιδίου έτους την 1η Ιανουαρίου, ώστε να αντιμετωπίζονται και ισότιμα όλα τα παιδιά της ίδιας σχολικής τάξης.

Επίσης, το προτεινόμενο νομοσχέδιο σέβεται την προστασία των προσωπικών δεδομένων, δεν επιβάλλει παράδοση εγγράφων ταυτότητας στις πλατφόρμες, αλλά αξιοποιεί πρότυπα εργαλεία όπως το gov.gr wallet και το kids wallet που βασίζονται σε τεχνολογίες αποδείξεων μηδενικής γνώσης και age tokens. Έτσι, η πλατφόρμα επιβεβαιώνει μόνο το αν ο χρήστης καλύπτει το ηλικιακό όριο χωρίς να λαμβάνει ονόματα και προσωπικά στοιχεία.

Η εποπτεία ανατίθεται στις αρμόδιες αρχές, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, καθώς, βεβαίως, και στην Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, η οποία ως συντονιστής ψηφιακών υπηρεσιών ενεργοποιεί τους διασυνοριακούς μηχανισμούς συνεργασίας. Για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες προβλέπονται επί παραβάσει ευρωπαϊκά πρόστιμα που φτάνουν ως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους. Συνεπώς, δεν απαγορεύουμε στα παιδιά την πρόσβαση στη γνώση, στην εκπαίδευση ή την ψηφιακή δημιουργικότητα, αλλά θέτουμε όρια σε συγκεκριμένες αλγοριθμικές υπηρεσίες που ενέχουν κινδύνους για τα παιδιά μας, εφαρμόζοντας πάντα το άρθρο 21 του Συντάγματος για την υποχρέωση της πολιτείας να προστατεύει την παιδική ηλικία.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

η προστασία των παιδιών μας δεν προσφέρεται για κομματικές αντιπαραθέσεις. Είναι μία σημαντική ευκαιρία για όλους να διαμορφώσουμε μία ευρεία συναίνεση γύρω από τη θεμελιώδη αρχή ότι η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και ότι με κανένα κόστος δεν μπορούμε να εμπορευματοποιήσουμε την ψυχική υγεία των παιδιών μας. Γι’ αυτόν τον λόγο σας καλώ να υπερψηφίσουμε όλοι μαζί αυτό το νομοσχέδιο, διασφαλίζοντας για τη νέα γενιά ένα ψηφιακό περιβάλλον, ασφαλές, υγιές και ελεύθερο.»